شفقنا- وقتی می‌دانیم به سمت دنیایی بحران‌زده حرکت می‌کنیم و حوادث طبیعی و انسان‌ساز تهدیدی برای بشریت به‌شمار می‌رود، بی‌درنگ باید خود را به ابزار پیش‌بینی، پیشگیری و مقابله تجهیز کنیم.
دکتر عباس استاد تقی‌زاده ؛ قائم‌مقام سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در روزنامه شهروند نوشت:

بحران‌های ناشی از بلایای طبیعی تبعات قابل توجهی در پی دارد. بنابراین در شیوه‌های صحیح مدیریت بحران و جلوگیری از تشدید حادثه، نیازمند تقویت جامعه و استفاده از پتانسیل‌هایی که در تمامی زمینه‌ها به کاهش میزان خسارات و تلفات انسانی کمک خواهند کرد، هستیم. اقداماتی که در حوزه پیشگیری و مدیریت بحران انجام می‌شود، آنچنان که باید و شاید توسعه پیدا نکرده و این شکاف بین اقدامات کاهش خطر و خود خطر روز‌به‌روز افزایش پیدا می‌کند. بحث آموزش ندیدن مردم در زمان برخورد با حادثه و بحران یک مبحث جدی است، موضوعی که در صورت قرار گرفتن در شرایط یک حادثه می‌تواند عاملی شود تا یک بحران پیش‌بینی نشده، در دل یک بحران پیش‌بینی شده، رشد کند. در مدیریت بحران مردم‌محور، تصمیمات از پایین به بالا گرفته می‌شود و توسعه انسانی و مشارکت مردم کاملا هدفمند است. طرح مدیریت جامعه‌محور بلایا اتفاقی جدید در وضع مدیریت بحران کشور است، به این معنی که اگر حادثه‌ای اتفاق بیفتد کلیدی‌ترین اقدام در این رابطه و دست‌کم در ٧٢ ساعت طلایی بحران، کمک‌هایی است که خود مردم می‌توانند به یکدیگر کنند. البته مدیریت جامعه‌محور بلایا و استفاده از پتانسیل دیگران تنها به گروه‌های محلی اکتفا ندارد بلکه در این موضوع بخش خصوصی مانند درمانگاه‌ها و مطب‌ها نیز ارزیابی می‌شود. مشارکت جامعه یکی از مهم‌ترین ارکان در علوم بهداشتی و اجتماعی است. آموزش مشارکت جامعه به معنای سهیم شــدن و مــشارکت مــردم در حیطــه مــدیریت بلایــا، مــی‌توانــد آن‌قدر مستمر انجام گیرد که استمرار آن در مردم نهادینه شود. با این حال توجـه بـه ایـن نکتـه ضروری اسـت کـه اجرایی شدن مدیریت جامعه‌محور به‌طور وسـیع نیازمند حمایت دولت است. بنابراین در کشور ما نیز باید همین اتفاق بیفتد و می‌بایست سیاستمداران، مسئولان و مدیران به ایده جامعه‌محوری کردن بلایا برسند و این موضوع را تقویت کنند و مردم را آموزش دهند تا این گروه‌ها در همه محله‌ها شکل بگیرد. اما یکی از مشکلات ما درواقع همین است که هنوز این خواست سیاسی اتفاق نیفتاده است. درواقع سازماندهی جوامع محلی برای مدیریت بلایا، تنها با حمایت و تعامل مقامـات دولتـی، نماینـدگان گروه‌های مختلف جامعه، آموزش و پرورش، بهداشت و درمان و مردم در معرض خطر امکان‌پذیر خواهد بود. هرچند برای این کار باید بودجه‌ای اختصاص داده شود اما اثربخشی که این طرح خواهد داشت قطعا در زمان بحران این هزینه‌ها را جبران خواهد کرد. یک شهروند می‌بایست با آموزش کمک‌های اولیه، نحوه اطفای حریق و نجات یک فرد از زیر آوار آشنایی داشته باشد تا در ساعت‌های اولیه بحران مورد استفاده قرار بگیرد و این موضوع جز با آموزش دادن مردم میسر نخواهد شد. درواقع اگر مردم با کنترل یک خونریزی ساده یا نحوه بیرون کشیدن مصدوم از زیر حجم انبوهی از آوار آشنایی نداشته باشند، به‌طور قطع بحران جدی‌تری اتفاق خواهد افتاد چرا که همه ما می‌دانیم در صورت وقوع حادثه‌ای گسترده مانند زلزله شاید مسیرهای دسترسی بسته شود، همین هم عاملی خواهد شد تا آمبولانس و نیروهای امدادی با تاخیر به محل حادثه برسند و ثانیه‌های طلایی نجات مصدومان از دست برود. اقداماتی که بدون نیاز به تجهیزات و صرفا با تکیه بر دانش و آگاهی مردم انجام‌پذیر است، نقش پررنگی در سلامت مردم هنگام بلایا ایفا می‌کند. در کشورهای مختلف براساس ویژگی‌های اجتماعی، بومی و فرهنگی از الگوهای متفاوتی برای جلب مشارکت جامعه استفاده می‌شود. حتی در کشورهای جهان سوم نیز به دلیل این‌که هیچ ساختاری برای مدیریت بحران وجود ندارد، خود مردم در زمان حادثه به کمک یکدیگر می‌روند و موضوع کمک‌رسانی مردم به یکدیگر برای شهروندان جا افتاده است. در کشورهای پیشرفته و بلاخیز مانند ژاپن این وضع به‌صورت یک امر اجباری درآمده، به‌طوری‌که سازمان‌ها و نهاد‌های متولی، کلاس‌های آموزشی را برای سطوح، مشاغل و افراد مختلف برگزار می‌کنند و شهروندان موظف به شرکت در این کلاس‌ها هستند. شرکت نکردن در این کلاس‌ها باعث محروم شدن شخص از حقوق اجتماعی‌اش خواهد شد. ارزیابی حوادثی مانند سیل، زلزله و طوفان‌های مرگباری که در سال‌های گذشته در جهان رخ داده است، نشان می‌دهد این آموزش‌های مردمی و جامعه‌محور کردن بلایا تاثیر بسزایی در کاهش تلفات و خسارت‌های اجتماعی و اقتصادی حوادث داشته است. در مطالعات پیش‌بینی کشور ما نیز این امر اثبات شده است، با این حال امیدوارم که مسئولان هر چه زودتر به ایده جامعه‌محور کردن بلایا جامه عمل بپوشانند تا مشارکت مردم بر توان دولت در مواجهه با بلایا اثری ماندگار بگذارد. شفقنا- وقتی می‌دانیم به سمت دنیایی بحران‌زده حرکت می‌کنیم و حوادث طبیعی و انسان‌ساز تهدیدی برای بشریت به‌شمار می‌رود، بی‌درنگ باید خود را به ابزار پیش‌بینی، پیشگیری و مقابله تجهیز کنیم.
دکتر عباس استاد تقی‌زاده ؛ قائم‌مقام سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در روزنامه شهروند نوشت:
بحران‌های ناشی از بلایای طبیعی تبعات قابل توجهی در پی دارد. بنابراین در شیوه‌های صحیح مدیریت بحران و جلوگیری از تشدید حادثه، نیازمند تقویت جامعه و استفاده از پتانسیل‌هایی که در تمامی زمینه‌ها به کاهش میزان خسارات و تلفات انسانی کمک خواهند کرد، هستیم. اقداماتی که در حوزه پیشگیری و مدیریت بحران انجام می‌شود، آنچنان که باید و شاید توسعه پیدا نکرده و این شکاف بین اقدامات کاهش خطر و خود خطر روز‌به‌روز افزایش پیدا می‌کند. بحث آموزش ندیدن مردم در زمان برخورد با حادثه و بحران یک مبحث جدی است، موضوعی که در صورت قرار گرفتن در شرایط یک حادثه می‌تواند عاملی شود تا یک بحران پیش‌بینی نشده، در دل یک بحران پیش‌بینی شده، رشد کند. در مدیریت بحران مردم‌محور، تصمیمات از پایین به بالا گرفته می‌شود و توسعه انسانی و مشارکت مردم کاملا هدفمند است. طرح مدیریت جامعه‌محور بلایا اتفاقی جدید در وضع مدیریت بحران کشور است، به این معنی که اگر حادثه‌ای اتفاق بیفتد کلیدی‌ترین اقدام در این رابطه و دست‌کم در ٧٢ ساعت طلایی بحران، کمک‌هایی است که خود مردم می‌توانند به یکدیگر کنند. البته مدیریت جامعه‌محور بلایا و استفاده از پتانسیل دیگران تنها به گروه‌های محلی اکتفا ندارد بلکه در این موضوع بخش خصوصی مانند درمانگاه‌ها و مطب‌ها نیز ارزیابی می‌شود. مشارکت جامعه یکی از مهم‌ترین ارکان در علوم بهداشتی و اجتماعی است. آموزش مشارکت جامعه به معنای سهیم شــدن و مــشارکت مــردم در حیطــه مــدیریت بلایــا، مــی‌توانــد آن‌قدر مستمر انجام گیرد که استمرار آن در مردم نهادینه شود. با این حال توجـه بـه ایـن نکتـه ضروری اسـت کـه اجرایی شدن مدیریت جامعه‌محور به‌طور وسـیع نیازمند حمایت دولت است. بنابراین در کشور ما نیز باید همین اتفاق بیفتد و می‌بایست سیاستمداران، مسئولان و مدیران به ایده جامعه‌محوری کردن بلایا برسند و این موضوع را تقویت کنند و مردم را آموزش دهند تا این گروه‌ها در همه محله‌ها شکل بگیرد. اما یکی از مشکلات ما درواقع همین است که هنوز این خواست سیاسی اتفاق نیفتاده است. درواقع سازماندهی جوامع محلی برای مدیریت بلایا، تنها با حمایت و تعامل مقامـات دولتـی، نماینـدگان گروه‌های مختلف جامعه، آموزش و پرورش، بهداشت و درمان و مردم در معرض خطر امکان‌پذیر خواهد بود. هرچند برای این کار باید بودجه‌ای اختصاص داده شود اما اثربخشی که این طرح خواهد داشت قطعا در زمان بحران این هزینه‌ها را جبران خواهد کرد. یک شهروند می‌بایست با آموزش کمک‌های اولیه، نحوه اطفای حریق و نجات یک فرد از زیر آوار آشنایی داشته باشد تا در ساعت‌های اولیه بحران مورد استفاده قرار بگیرد و این موضوع جز با آموزش دادن مردم میسر نخواهد شد. درواقع اگر مردم با کنترل یک خونریزی ساده یا نحوه بیرون کشیدن مصدوم از زیر حجم انبوهی از آوار آشنایی نداشته باشند، به‌طور قطع بحران جدی‌تری اتفاق خواهد افتاد چرا که همه ما می‌دانیم در صورت وقوع حادثه‌ای گسترده مانند زلزله شاید مسیرهای دسترسی بسته شود، همین هم عاملی خواهد شد تا آمبولانس و نیروهای امدادی با تاخیر به محل حادثه برسند و ثانیه‌های طلایی نجات مصدومان از دست برود. اقداماتی که بدون نیاز به تجهیزات و صرفا با تکیه بر دانش و آگاهی مردم انجام‌پذیر است، نقش پررنگی در سلامت مردم هنگام بلایا ایفا می‌کند. در کشورهای مختلف براساس ویژگی‌های اجتماعی، بومی و فرهنگی از الگوهای متفاوتی برای جلب مشارکت جامعه استفاده می‌شود. حتی در کشورهای جهان سوم نیز به دلیل این‌که هیچ ساختاری برای مدیریت بحران وجود ندارد، خود مردم در زمان حادثه به کمک یکدیگر می‌روند و موضوع کمک‌رسانی مردم به یکدیگر برای شهروندان جا افتاده است. در کشورهای پیشرفته و بلاخیز مانند ژاپن این وضع به‌صورت یک امر اجباری درآمده، به‌طوری‌که سازمان‌ها و نهاد‌های متولی، کلاس‌های آموزشی را برای سطوح، مشاغل و افراد مختلف برگزار می‌کنند و شهروندان موظف به شرکت در این کلاس‌ها هستند. شرکت نکردن در این کلاس‌ها باعث محروم شدن شخص از حقوق اجتماعی‌اش خواهد شد. ارزیابی حوادثی مانند سیل، زلزله و طوفان‌های مرگباری که در سال‌های گذشته در جهان رخ داده است، نشان می‌دهد این آموزش‌های مردمی و جامعه‌محور کردن بلایا تاثیر بسزایی در کاهش تلفات و خسارت‌های اجتماعی و اقتصادی حوادث داشته است. در مطالعات پیش‌بینی کشور ما نیز این امر اثبات شده است، با این حال امیدوارم که مسئولان هر چه زودتر به ایده جامعه‌محور کردن بلایا جامه عمل بپوشانند تا مشارکت مردم بر توان دولت در مواجهه با بلایا اثری ماندگار بگذارد.